Expert in Aandacht

Kwaliteit is Geen Feit Maar Een Ervaring

 

Kwaliteit van leven is erg belangrijk. We zien die term - kwaliteit van leven - momenteel vaak langskomen, vooral als die kwaliteit door ziekte, ouderdom of andere omstandigheden aan erosie onderhevig is.

Opvallend daarbij is dat het begrip ‘kwaliteit van leven‘ zich nauwelijks laat definiëren, laat staan kwantificeren. Toch heeft iedereen een soort maatstaf waarmee hij of zij die kwaliteit van eigen leven meet.

Of dat van de ander - de ander de maat nemen - maar dat is niet het onderwerp van deze blog, hoe populair dat tijdverdrijf ook is! 


Kwaliteit is een Ervaring

Voor producten en diensten – van huizen tot auto’s tot voedsel tot accountants tot psychotherapeuten – zijn er kwaliteitsnormen en die worden (ok, meestal) toegepast, helder en meetbaar. Maar voor ons eigen leven? Laten we een poging wagen.

We kunnen kwaliteit van leven enerzijds onderscheiden in feiten – zoals gezondheid, opleiding, relatiestatus, werk, succes et cetera – en anderzijds in ervaring.

De laatste is essentieel – immers de feiten leiden niet per definitie tot een ervaring van kwaliteit van leven, dat weten we uit onze eigen ervaring. Het kan, maar is geen wet van Meden en Perzen.

Dat betekent dat onze ervaring van kwaliteit van leven niet een op een uit onze feiten of omstandigheden voortkomt. Maar waaruit dan wel?


Ervaring van Kwaliteit of Kwaliteit van Ervaring?

Goede vraag is hier: ervaren we kwaliteit of heeft onze ervaring kwaliteit? Ja, lees die zin nog maar een keer, want ze lijken op elkaar maar het is een wereld van verschil!

Als we kwaliteit ervaren dan wordt deze veroorzaakt door iets buiten onszelf – iets wat de ervaren kwaliteit in zich draagt - zoals een mooi kunstwerk, natuur, perfect eten, briljante compositie of boek.

We weten echter dat terwijl die inherente kwaliteit aanwezig is, veel mensen die toch niet ervaren. Dit komt omdat hun kwaliteit van ervaring te laag is. Hiermee bedoel ik dat de kwaliteit van hun alerte aanwezigheid niet voldoende is.


Kwaliteit van Aanwezigheid

Wat is dat dan, onvoldoende aanwezig zijn? Kan dat eigenlijk wel, want ik ben toch aanwezig? Ja dat kan, want terwijl we fysiek ‘aanwezig’ zijn waar we ons bevinden, zijn we vaak (ok, meestal) geestelijk wat afwezig. We zijn eigenlijk chronisch afgeleid, let er maar eens op!

Als we onze aandacht maar beperkt bij het hier-en-nu kunnen houden, dan beïnvloedt dat de kwaliteit van onze ervaring onmiddellijk. Je weet wel wanneer je iets doet – zoals autorijden, vrijen, koken, gesprek voeren - terwijl je tegelijkertijd aan iets anders denkt. En je erna afvraagt waarom het zo weinig bevredigend was?

Uit recent onderzoek blijkt dat ook het gevleugelde ‘multi-tasking’ door niemand echt gedaan wordt – je doet gewoon alles wat je tegelijkertijd, of eigenlijk snel na elkaar doet, wat minder. Minder kwalitatief dus.


Kwaliteit van Leven

Het lijkt erop dat hoewel omstandigheden invloed hebben, onze ervaring van kwaliteit van leven voornamelijk voortkomt uit de kwaliteit van onze ervaring.

En die kwaliteit van onze ervaring is hoger naarmate we meer alert aanwezig zijn. Alert aanwezig zijn betekent waarnemen van wat zich aandient zonder je te verliezen in oordelen, meningen, gelijkhebberigheid en andere oude gewoonten.

Kwaliteit van leven is niet het ontkennen of vermijden van moeilijke- en pijnlijke omstandigheden. Die komen iedere dag toch weer op ons pad. Het is juist het trainen van onze geest en anders omgaan met onze altijd veranderende omstandigheden dat ons vrij maakt.
 

Alerte Aanwezigheid Trainen

Meditatie is een bewezen vorm van training van alerte aanwezigheid. Het ‘zijn’ in de ruimte van je eigen geest brengt onmiddellijk ruimte in je aanwezigheid in de wereld.

Het maakt je minder reactief en afhankelijk van omstandigheden. En die weg is een stuk eenvoudiger dan je hele leven trachten de perfecte omstandigheden te scheppen in de hoop dat daardoor je kwaliteit van leven zal stijgen.

Wees wijs: Tem je geest en vergroot je aanwezigheid. 
 

(*) Voor de liefhebbers van kwaliteit raad ik graag de inspirerende roman Lila aan van Robert Persig (van Zen en De Kunst van het Motoronderhoud).